شم کسب و کار، شم اقتصادی، شم تجارت و ... مفاهیمی هستند که به عنوان قابلیت و توانمندی ادراکی برای خود یا اطرافیانمان می‌شناسیم و باور داریم یکی از دلايل عمده موفقیت فرد مورد نظر همین عامل بوده است. می‌دانیم که شم یا همان شامه (به طور عام ادراک توسط مجموعه حواس پنجگانه) از بدوی‌ترین ابزارهای پیش‌بینی رفتار محیط، بوده که مورد استفاده انسان‌ها قرار گرفته و با توجه به مزیت‌هایی نظیر آمادگی برای عکس‌العمل، امکان برنامه‌ریزی، سرعت و سهولت در تصمیم‌گیری، حس آرامش و اطمینان درونی نسبت به تغییرات آینده و مواردی از این دست، که «پیش‌بینی پذیری» را در اختیار فرد قرار می‌دهد؛ استفاده موثر از این ابزار همواره مطلوب و مورد تقاضا بوده است.

به طور خاص «شم کسب و کار» زیر مجموعه‌ای از «تفکر استراتژیک» و در این نوشتار به مفهوم ادراک و شناخت کلی اما صحیح و دقیق از نحوه عملکرد و پیچیدگی‌های کسب و کار، مولفه‌ها و پارامترهای تأثیرگذار بر آن و چگونگی عملکرد این تأثیرات است. بدین ترتیب فردی با شم کسب و کار بالا، به خوبی می‌داند که کسب و کار مورد نظرش چه مشکلی را برطرف نموده و این کار را از طریق چه محصول یا خدمتی، مشخصاً برای چه مشتریانی ارائه می‌کند؛ این محصول/خدمت چرا و چگونه برای این مشتریان ارزشمند است؛ از چه منابعی به صورت دفعی یا مستمر بهره می‌گیرد و با چه اهرم‌هایی قابلیت این منابع را تشدید می‌کند؛ و یا حتی احتمالاً چه زمانی روند کاهش/افزایش فروش وی آغاز شده و اینکه اساساً دلایل این روند چه عواملی بوده و آیا مقطعی‌ است یا ریشه‌دار؛ چه اقداماتی می‌توان در راستای جبران این روند و افزایش فروش انجام داد و مواردی از این دست! بدین ترتیب شاید مهم‌ترین نقش «شم کسب و کار» را در افزایش توان فرد در زمینه توسعه کسب و کار بدانیم، چرا که رویکرد حل مسأله رکن اصلی توسعه کسب و کار و برطرف نمودن چالش‌های آن است؛ رویکردی که فردی با «شم کسب و کار» بالا قطعاً از آن بهره می‌گیرد. به صورت سنتی و از دیرباز انتظار می‌رفته که مدیر هر کسب و کار به فراخور تجربه و دانش ضمنی خود، از شم کسب و کار بالایی برخوردار باشد، اگرچه امروز تکامل مفهوم کارآفرینی و شکل‌گیری کارآفرینان سریالی[1] برخورداری از شم کسب و کار مناسب را پیش شرط راه‌اندازی و ورود به عرصه کسب و کار و یا حتی الزامی برای مدیران میانی سازمان‌ها محسوب می‌نماید تا بتوانند تصمیمات بهتری بگیرند و اقتضاعات سازمانی را نیز بهتر درک نمایند.

در دوره «شم کسب و کار» قصد داریم با مروری بر ادبیات و مفاهیم پایه کسب و کار، مدل کسب و کار خود را بهتر درک کنیم، اهداف مالی آن را به صورت عملیاتی بررسی کنیم و با بررسی اقتصاد (منابع و مصارف و بهره‌وری آنها) کسب و کار خود در کنار اطلاعات مالی، به راهکارهای عملیاتی بهبود عملکرد کسب و کار خود، نزدیک‌تر شویم. بدین ترتیب ضمن تسلط بر مولفه‌های پیشبرنده کسب و کار خود، علاوه بر افزایش شفافیت ذهنی و توان بالاتر در تصمیم‌گیری، می‌توانیم از ادبیات حرفه‌ای‌تری به منظور ارتباط با مشاوران و مربیان متخصص در حوزه‌های مختلف کسب و کار بهره گرفته و از مشاوره و راهکارهای پیشنهادی آنان استفاده موثرتری داشته باشیم.

اگر با تکیه بر تحصیلات، دانش و تجربیات قبلی خود مشتاق راه‌اندازی کسب و کار جدیدی هستید (صرف نظر از اینکه تا چه مرحله‌ای پیش رفته‌اید!) و یا اینکه در آستانه تغییر کسب و کار از یک صنعت به صنعت جدیدی هستید، دوره «شم کسب و کار» برای شما طراحی شده است. اگرچه این دوره می‌تواند برای دانشجویان سال‌های آخر، دانش‌آموختگان مهارتی-دانشگاهی و همچنین شاغلین اصناف، خویش‌فرمایان و کارمندان بخش دولتی نیز که ایده‌ای برای راه‌اندازی کسب و کار دارند، مفید باشد.

در طی این دوره پرسش‌های متعددی را با شما در میان گذاشته و تلاش می‌کنیم ذهن شما را با فضای ذهنی خودمان درگیر کنیم؛ به برخی از این سوالات پاسخ می‌دهیم، بعضی را نیز به بی‌پاسخ می‌گذاریم، چراکه پاسخ آنها به نوع کسب و کار شما، تجربه و منابع در اختیارتان و بسیاری از مسايل دیگر وابسته خواهد بود. در این خصوص می‌توانید با استفاده از بخش سنجه‌ها و آزمون‌ها (ارزیابی سرمایه‌های من)، اطلاعات بیشتری از خود در اختیار ما قرار دهید و با طرح پرسش‌های خود، بازخورد مربیان را به چالش بکشید!

در این دوره تلاش می‌کنیم دید کلی نسبت به فرآیندهای عمومی و اختصاصی کسب و کار خود به دست بیاوریم. با مروری بر مفاهیم مدل کسب و کار، اجزاء مدل‌های رایج را بهتر درک کنیم و با تمرکز بر مدل‌های درآمدی و تأمین مالی، بیشتر با مفاهیم سود و گردش نقدینگی و ارتباط بین آنها آشنا شویم. با رویکرد سیستمی، عملیات و مراحل انجام کار را در کسب و کار خود بررسی نموده و بحث می‌کنیم که با چه منابعی در قالب ورودی، چه پردازشی در قالب افزودن ارزش نسبی، چه خروجی در قالب محصول/خدمت برای مشتریان در کسب و کار ما تولید می‌گردد؟ بدین ترتیب بحث می‌کنیم که آیا سود حاصله از این عملیات کافی است و به اصطلاح «صرفه اقتصادی» دارد یا خیر. همچنین به بررسی نقش فروش و مکانیزم‌های جذب مخاطب در کلیت کسب و کار می‌پردازیم و در نهایت جذب و نگهداری استعدادها را به عنوان مهم‌ترین رکن سرمایه هر کسب و کار بررسی می‌کنیم.

در ابتدا با استفاده از مدل مفهومی کوین کوپ[2] از «شم کسب و کار»، پنج عامل اصلی و شکل‌دهنده به هر کسب و کار، یعنی وجه نقد و نقدینگی، سود و منفعت، دارایی، رشد و نهایتاً نیروی انسانی را در حوزه کسب و کارهای خرد و کوچک بیشتر می‌شناسیم. سپس ارتباط این عناصر را با یکدیگر و در فضای کسب و کار مطالعه می‌کنیم و شاخص‌های اصلی که همواره راهنمای تصمیمات ما خواهند بود را فرا می‌گیریم. در طی این مسیر حتی‌الامکان سعی شده از بازگویی مباحث تئوری خودداری و بیشتر به ذکر مثال‌های کاربردی پرداخته شود تا بدین ترتیب حق مطلب در حد بضاعت و حوصله این مبحث، ادا شده باشد. با بررسی این شاخص‌ها نسبت به کسب و کار فعلی خود و یا کسب و کاری که ایده‌ای برای راه‌اندازی آن داریم، دید جامع‌تری (به اصطلاح تصویر بزرگ[3]) خواهیم داشت و همچنین با تهیه کنسولی از شاخص‌های کلیدی، رفته رفته می‌توانیم عملکرد کسب و کار مورد نظر را در هر زمان پایش نموده و در صورت لزوم اقدامات اصلاحی در نظر بگیریم.

سپس در بخش دوم با مروری بر ادبیات مالی، هوش مالی و مولفه‌های اصلی آن را در کسب و کارهای خرد بررسی نموده و کارکردهای آن را در ارتقاء «شم کسب و کار» بررسی می‌کنیم. طبیعتاً در این قسمت هدف تربیت مدیر مالی و یا کارشناس حسابداری نیست، ولی مستند به تحقیقات صورت گرفته، مدیران کسب و کار الزاماً به منظور موفقیت و افزایش توان «رقابت‌پذیری» با سایر رقبای خود بایستی نسبت به ادبیات مالی و نحوه استفاده از مهم‌ترین صورت‌های مالی در تصمیم‌گیری‌ها، اشراف نسبی داشته و نهایت استفاده را از اهرم‌های مالی کسب و کار خود داشته باشند. بدین ترتیب در بیان مشکلات و به‌کارگیری مشاوره‌های ارائه شده نیز ارتباط موثرتری با حسابداران، مدیران مالی و همچنین مشاوران و مربیان خواهند داشت.

لطفاً در ادامه دوره «شم کسب و کار» با ما همراه باشید ...

 

[1]  کارآفرینانی که پس از راه‌اندازی و تثبیت یک کسب و کار، با واسپاری و اطمینان از روند رو به رشد آن، خود بر روی راه‌اندازی یک کسب و کار جدید متمرکز می‌شوند.

[2] Kevin Cope

[3] Big Picture

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟